CHƯƠNG TRÌNH KHẢO SÁT CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VÀ VẤN ĐỀ TÀI TRỢ TÍN DỤNG

I.      ĐẶT VẤN ĐỀ

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) là một bộ phận quan trọng trong nền kinh tế thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Bộ phận DNNVV tại Việt Nam bao gồm các loại hình kinh tế cá thể, tiểu chủ, kinh tế tư nhân và cả các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Các DNNVV Việt Nam được nhìn nhận có tốc độ tăng trưởng cao, đặc biệt sau chính sách Mở cửa của Chính phủ Việt Nam, và sau đó, cùng với việc ban hành Luật Doanh nghiệp năm 2000. Trong quá trình phát triển, số lượng của  các DNNVV đã liên tục gia tăng: tính đến năm 2006, các DNNVV chiếm trên 97% tổng số doanh nghiệp của cả nước. DNNVV đã có những đóng góp không thể phủ nhận cho nền kinh tế quốc dân, trong đó, phải kể đến vai trò huy động sử dụng hiệu quả các tài nguyên và nguồn lực đa dạng, tạo ra việc làm cho đại bộ phận lực lượng lao động trong nước.

Tuy vậy, sự phát triển của DNNVV tại Việt Nam hiện nay vẫn còn một số vấn đề khó khăn và trở ngại, chẳng hạn, những khó khăn về nguồn vốn; hạn chế về trình độ quản lý; kỹ năng của người lao động. Bên cạnh đó, tính nhỏ lẻ, tự phát, thiếu liên kết đã làm cho DNNVV Việt Nam gặp không ít khó khăn trong quá trình phát triển.

Đối với vấn đề tài trợ tín dụng cho các DNNVV, gần đây giới nghiên cứu trong nước đã triển khai một số đề tài nghiện cứu ở diện rộng về việc tiếp cận các dịch vụ tài chính, ngân hàng của các DNNVV. Chẳng hạn, cuộc điều tra năm 2005 tại hơn 60 tỉnh, thành của Cục Phát triển doanh nghiệp thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Năm 2006, Viện Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) cũng đã kết hợp với tổ chức DANIDA (Đan Mạch) triển khai một cuộc khảo sát tương tự. Các kết luận của các đề tài nói trên gặp nhau ở các những điểm chung như: chỉ có một tỷ lệ thấp các DNNVV (khỏang 30%) là có khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính, ngân hàng; những nguyên nhân hạn chế việc tiếp cận là tiềm lực tài chính yếu, khả năng quản lý, hạn chế về công nghệ cũng như tính minh bạch trong các báo cáo tài chính – các tài liệu mà các ngân hàng rất quan tâm trong việc thẩm định năng lực trả nợ của họ.

II.  NỘI DUNG CỦA CHƯƠNG KHẢO SÁT CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VÀ VẤN ĐỀ TÀI TRỢ TÍN DỤNG

Chương trình khảo sát các doanh nghiệp nhỏ và vừa và vấn đề tài trợ tín dụng, do GS. TS Hồ Đức Hùng – Giám đốc Viện Nghiên cứu Kinh tế Phát triển (IDR) làm chủ nhiệm chương trình, với sự cố vấn về chuyên môn của TS. Trương Quang Thông - giảng viên Khoa Ngân hàng - Đại học Kinh tế TP.HCM. Bên cạnh việc kế thừa các kết quả của những nghiên cứu trước đây, sẽ dựa trên các tiếp cận mới trong nghiên cứu các nhân tố định tính có tác động đến động cơ, hành vi quản lý cũng như các quan hệ tài chính của chủ hay các nhà quản lý các DNNVV.

• Mục tiêu nghiên cứu:

1.     Nhận diện những đặc điểm chung về quá trình hình thành và phát triển, cấu trúc nguồn vốn, nhân sự, những đặc điểm về động cơ kinh doanh, tư duy chiến lược, các phương thức quản lý tài chính v.v… của các DNNVV.

2.     Nhận diện những nhu cầu tài trợ nguồn vốn kinh doanh và đầu tư cũng như các nhu cầu sử  dụng các sản phẩm, dịch vụ tài chính - ngân hàng khác;  khả  năng tiếp cận các nguồn vốn nói chung; các đặc điểm quan hệ cùng các nhân tố xác lập, hình thành và phát triển các mối quan hệ tín dụng của các DNNVV cùng với những cản ngại có thể có.

• Phạm vi và cách thức khảo sát:

Đối tượng khảo sát sẽ là các DNNVV đóng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh và các địa phương lân cận. Để bảo đảm một cách tốt nhất có thể tính xác tín trong việc trả lời các câu hỏi, đặc biệt đối với một bảng câu hỏi có nội dung khá phong phú, thì phương pháp chọn mẫu phi xác suất được xem là thuận lợi và phù hợp, với các đối tượng được phỏng vấn là các DNNVV đã có quan hệ trong lĩnh vực đào tạo, tư vấn với Viện Nghiên cứu Kinh tế Phát triển – Đại học Kinh tế TP.HCM và các DNNVV là hội viên của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). Các DNNVV được phỏng vấn là những doanh nghiệp đã có thời gian hoạt động ít nhất là 3 năm. Cuộc khảo sát sẽ được thực hiện đồng thời bằng hai hình thức: qua gửi thư và phỏng vấn trực tiếp các chủ hoặc giám đốc điều hành các DNNVV.

• Qui mô khảo sát:   300 doanh nghiệp
• Thời gian thực hiện:  Trong ba tháng, từ tháng 9 đến tháng 11 năm 2008

Các kết quả của Khảo sát các doanh nghiệp nhỏ và vừa và vấn đề tài trợ tín dụng sẽ là chủ đề chính cho một cuộc hội thảo dự kiến tổ chức vào tháng 02-2009 tại Đại học Kinh tế TP.HCM, với khách mời là các nhà khoa học, đại diện các DNNVV, các tổ chức tài chính - ngân hàng có tham gia tài trợ cho cuộc khảo sát này.

III.          CÁC KẾT QUẢ MONG ĐỢI

Các kết quả phân tích của Khảo sát các doanh nghiệp nhỏ và vừa và vấn đề tài trợ tín dụng sẽ là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho các ngân hàng, các định chế tài chính sử dụng trong việc họach định chiến lược, kế họach khách hàng, thị trường của mình. Những đặc điểm về động cơ kinh doanh, chiến lược quản lý, đặc điểm quan hệ tài chính của các DNNVV có thể là những căn cứ xác đáng trong việc thiết lập các chiến lược phát triển sản phẩm, chính sách giá, chính sách quan hệ khách hàng của các định chế tài chính-ngân hàng.